Η γονάρθρωση, ή παραμορφωτική αρθροπάθεια της άρθρωσης του γόνατος, είναι μια εκφυλιστική-δυστροφική νόσος στον υαλώδη χόνδρο του γόνατος, που καλύπτει τους κονδύλους της κνήμης και του μηριαίου οστού.
Τα συμπτώματα της αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος αναπτύσσονται με τα χρόνια, σταδιακά, και η κύρια εκδήλωση της νόσου είναι η δυσκαμψία της κίνησης και ο πόνος. Μεταξύ των αρθρώσεων άλλων αρθρώσεων (φάλαγγες δακτύλων, αρθρώσεις ώμων και αγκώνων, αρθρώσεις ισχίου), η γονάρθρωση είναι η πιο κοινή ασθένεια.
Η κατηγορία του πληθυσμού που είναι πιο επιρρεπής στην αρθροπάθεια της άρθρωσης του γόνατος είναι οι γυναίκες, καθώς και άτομα άνω των 40 ετών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η γονάρθρωση μπορεί να αναπτυχθεί σε αθλητές (από αυξημένο άγχος) και νεαρά άτομα (με φόντο προηγούμενους τραυματισμούς).
Αιτίες γονάρθρωσης
Η οστεοαρθρίτιδα της άρθρωσης του γόνατος δεν αναπτύσσεται από μία μόνο αιτία. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ανάπτυξη της νόσου εξαρτάται από έναν συνδυασμό αρκετών αρνητικών παραγόντων, οι οποίοι επιδεινώνονται με την ηλικία και μπορούν τελικά να οδηγήσουν σε μια τέτοια διαταραχή. Η ιατρική προσδιορίζει τους ακόλουθους μηχανισμούς για την εμφάνιση αρθροπάθειας:
Πρωτογενής - εμφανίζεται σε μεγάλη ηλικία από τη γήρανση των ιστών του σώματος, καθώς και στο πλαίσιο ορισμένων παραγόντων που προκαλούν αυτήν την ασθένεια (συνεχές αυξημένο άγχος, κληρονομικότητα, παχυσαρκία).
Δευτερογενής – αντιπροσωπεύει το 30% όλων των περιπτώσεων γονάρθρωσης, που εμφανίζεται κυρίως μετά από βλάβη του μηνίσκου, ρήξη συνδέσμων, κάταγμα της κνήμης και άλλους τραυματισμούς. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συμπτώματα της αρθρώσεως του γόνατος αρχίζουν να εμφανίζονται μετά από 3-4 χρόνια. Ωστόσο, εάν ο τραυματισμός είναι αρκετά σοβαρός, μπορεί να χρειαστούν 2-3 μήνες για να εμφανιστούν τα συμπτώματα.
Περίπου το 7-8% των περιπτώσεων αρθροπάθειας της άρθρωσης του γόνατος συμβαίνει όταν, μετά από σαράντα χρόνια, ένα άτομο αρχίζει να ασχολείται ενεργά με τη σωματική άσκηση, δηλαδή τις καταλήψεις και το τρέξιμο. Αλλά λόγω ηλικίας, η εξασθένηση του τόνου των ιστών της άρθρωσης του γόνατος και οι χαρακτηριστικές αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία κάτω από ξαφνικά φορτία μπορεί να προκαλέσουν την εμφάνιση ταχέων εκφυλιστικών και δυστροφικών αλλαγών στις αρθρώσεις.
Ένας άλλος λόγος για την ανάπτυξη γονάρθρωσης σε ένα άτομο μπορεί να είναι συνακόλουθες ασθένειες - κιρσοί, υπερβολικό βάρος, αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, ψωριασική, ρευματοειδής ή αντιδραστική αρθρίτιδα.
Τα συνεχή κρίσιμα φορτία στα γόνατα, η τακτική μακροχρόνια αναρρίχηση σκαλοπατιών σε μεγάλη ηλικία ή η άρση βαρέων βαρών, καθώς και τα επαγγελματικά αθλήματα μπορεί να οδηγήσουν σε αρθροπάθεια της άρθρωσης του γόνατος. Ο κίνδυνος αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος αυξάνεται σημαντικά με την γενετικά προκαλούμενη αδυναμία του συνδέσμου, τον σακχαρώδη διαβήτη και άλλες μεταβολικές διαταραχές, τις νευρολογικές παθήσεις και τις κακώσεις της σπονδυλικής στήλης.
Ο σπασμός των μυών του πρόσθιου μηρού είναι η αιτία στο 50-60% των περιπτώσεων αρθρώσεων της άρθρωσης του γόνατος. Ένας τέτοιος μυϊκός σπασμός μπορεί να μην εκδηλωθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν από την εμφάνιση πόνου στα γόνατα, ενώ το άτομο μπορεί να αισθανθεί βάρος στα πόδια, κόπωση και πόνο στη μέση. Όταν οι λαγονοψοϊκοί και οι ορθοί μηριαίοι μύες βρίσκονται σε κατάσταση συνεχούς σπασμού, με την ηλικία αυτό οδηγεί σε «σφίξιμο» των γονάτων, γεγονός που περιορίζει την ελεύθερη κίνησή τους.
Βαθμοί γονάρθρωσης
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ανάπτυξη αρθρώσεων της άρθρωσης του γόνατος εμφανίζεται σε ένα από τα γόνατα. Η ιατρική διακρίνει 3 βαθμούς γονάρθρωσης ανάλογα με την ένταση των παθολογικών διεργασιών:
Το πρώτο είναι ότι δεν υπάρχει παραμόρφωση των οστών της άρθρωσης. ο περιοδικός θαμπός πόνος στο γόνατο είναι χαρακτηριστικός μετά από σωματική καταπόνηση στην άρθρωση. Μπορεί να αναπτυχθεί μικρή διόγκωση της άρθρωσης, η οποία εξαφανίζεται από μόνη της μετά από κάποιο χρονικό διάστημα.
Ο δεύτερος βαθμός χαρακτηρίζεται από αύξηση των συμπτωμάτων της αρθρώσεως. Ο πόνος είναι μακροχρόνιος και έντονος και εμφανίζεται με ελάχιστη προσπάθεια (άρση βαρών βαρών, περπάτημα) και μπορεί επίσης να εμφανιστεί ένας ήχος τσακίσματος στην άρθρωση. Στον δεύτερο βαθμό γονάρθρωσης μπορεί να αναπτυχθεί παραμόρφωση στην άρθρωση του γόνατος, καθώς και μέτριος περιορισμός της κίνησης.
Τρίτου βαθμού – έχει έντονα συμπτώματα αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος. Η αισθητή παραμόρφωση της άρθρωσης και ο συνεχής πόνος οδηγούν σε διαταραχές στο βάδισμα του ασθενούς και υπάρχει περιορισμένη κινητικότητα της άρθρωσης. Στον τρίτο βαθμό γονάρθρωσης, ο πόνος μπορεί να ενταθεί ανάλογα με τον καιρό και να φτάσει σε τέτοια ένταση που να διαταράσσεται ο ύπνος του ασθενούς, να μειώνεται στο ελάχιστο ο περιορισμός της κινητικότητας, γεγονός που καθιστά αδύνατη την εύρεση άνετης θέσης για το πόδι.
Ασθένειες και παθολογίες με τις οποίες συγχέεται η γονάρθρωση
Μπλοκάρισμα της άρθρωσης του γόνατος σε περίπτωση βλάβης του μηνίσκου.
Η ασθένεια αναπτύσσεται μετά από μια ανεπιτυχή κίνηση, που συνοδεύεται από τσούξιμο στο γόνατο, εμφανίζεται έντονος πόνος, ο οποίος υποχωρεί μετά από 15 λεπτά και την επόμενη μέρα εμφανίζεται πρήξιμο στο γόνατο.
Αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, αρθρικοί ρευματισμοί, αρθρίτιδα - ψωριασική, αντιδραστική, ρευματοειδής.
Για να γίνει διάκριση της γονάρθρωσης από την αρθρίτιδα, είναι απαραίτητο να κάνετε μια γενική εξέταση αίματος. Με την αρθρίτιδα, τα αποτελέσματα των εξετάσεων θα υποδεικνύουν την παρουσία μιας φλεγμονώδους διαδικασίας στο σώμα, ενώ με την αρθρίτιδα, δεν εμφανίζονται αλλαγές στην εξέταση αίματος.
Φλεγμονή των τενόντων του γόνατος.
Αναπτύσσεται στις περισσότερες περιπτώσεις σε γυναίκες άνω των 40 ετών, όταν μεταφέρουν βαριά αντικείμενα ή κατεβαίνουν σκάλες. Ο πόνος εντοπίζεται στην εσωτερική επιφάνεια, αλλά η κίνηση του γόνατος δεν περιορίζεται.
Αγγειακός πόνος στα γόνατα.
Ο πόνος χαρακτηρίζεται από συμμετρία και εμφανίζεται και στα δύο γόνατα ταυτόχρονα. Χαρακτηριστικό των νέων σε περίοδο επιταχυνόμενης ανάπτυξης των οστών, μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια σωματικής δραστηριότητας, κρυολογήματος ή αλλαγής του καιρού. Για να περιγράψουν τη δική τους κατάσταση, οι ασθενείς χρησιμοποιούν τον όρο «στριμμένα γόνατα».
Στάδια αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος
Η ασθένεια είναι ύπουλη λόγω της σταδιακής ανάπτυξής της. Αρχικά, ο ασθενής αισθάνεται μόνο μικρή ενόχληση, πόνο όταν κινείται, ανεβαίνει ή κατεβαίνει σκάλες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αισθήσεις του ασθενούς μειώνονται σε ελαφρά ακαμψία της άρθρωσης και σφίξιμο στην ιγνυακή περιοχή. Ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος θεωρείται ότι είναι ένα σύμπτωμα του αρχικού πόνου, ο οποίος συνίσταται στο γεγονός ότι μετά από μια απότομη μετάβαση από την καθιστή θέση στην κίνηση, το άτομο αρχίζει να αισθάνεται πόνο κατά τα πρώτα βήματα, ο οποίος σταδιακά εξαφανίζεται, για να εμφανιστεί ξανά μετά από μεγάλο φορτίο.
Η εμφάνιση της άρθρωσης του γόνατος με τον πρώτο βαθμό αρθρώσεως δεν διαφέρει από ένα υγιές γόνατο, μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις οι ασθενείς σημειώνουν ένα ελαφρύ πρήξιμο. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις αρχίζει να συσσωρεύεται υγρό στην άρθρωση του γόνατος, διογκώνεται και γίνεται σφαιρικό και αρχίζει να αναπτύσσεται αρθρίτιδα που οδηγεί σε αίσθημα βάρους και περιορισμένη κίνηση της άρθρωσης.
Τέτοιες αλλαγές στην άρθρωση στον πρώτο βαθμό αρθρώσεως συμβαίνουν λόγω διαταραχής της κυκλοφορίας του αίματος στα μικρά ενδοοστικά αγγεία που τρέφουν τον υαλώδη χόνδρο. Αυτό οδηγεί σε αλλαγές στην επιφάνεια του χόνδρου, ξηρότητα, απώλεια ομαλότητας και εμφάνιση ρωγμών. Εξαιτίας αυτού, η ανεμπόδιστη και απαλή κίνηση μεταξύ των χόνδρων είναι δύσκολη και συνοδεύεται από συνεχή μικροτραύμα όταν οι χόνδροι προσκολλώνται μεταξύ τους. Ο ιστός χόνδρου, όντας σε συνεχή κατάσταση μικροτραυμάτων, αρχίζει να χάνει τις απορροφητικές του ιδιότητες και να γίνεται πιο λεπτός.
Η ανάπτυξη παθολογικών διεργασιών οδηγεί σε αλλαγές στις δομές των οστών. Η αρθρική περιοχή είναι πεπλατυσμένη και κατά μήκος των άκρων εμφανίζονται αυξήσεις με τη μορφή αγκάθων (οστεόφυτα). Η αρθρική κάψουλα εκφυλίζεται, το υγρό της άρθρωσης πυκνώνει και η αρθρική μεμβράνη συρρικνώνεται. Αυτό οδηγεί σε σημαντική επιδείνωση της διατροφικής διαδικασίας του χόνδρου και επιταχύνει τον εκφυλισμό του.
Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται στο δεύτερο στάδιο, τα συμπτώματα αρχίζουν να εντείνονται, ο πόνος εμφανίζεται ακόμη και με ελαφρά φορτία και εντοπίζεται κατά μήκος της έσω μπροστινής πλευράς της άρθρωσης. Η ξεκούραση φέρνει ανακούφιση, αλλά η επανέναρξη της κίνησης προκαλεί έντονο πόνο.
Η κινητικότητα της άρθρωσης μειώνεται σημαντικά, οι προσπάθειες να λυγίσουν το πόδι όσο το δυνατόν περισσότερο προκαλούν οξύ πόνο και ακούγεται ένα ευδιάκριτο τραχύ τρίξιμο κατά την κίνηση. Η αρθρίτιδα είναι πιο συχνή. η άρθρωση διευρύνεται και αλλάζει τη διαμόρφωση της λόγω μεγάλης συσσώρευσης υγρού.
Ο τρίτος βαθμός αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος συνοδεύεται από σημαντική παραμόρφωση των οστών, κατά την οποία φαίνεται να πιέζονται το ένα μέσα στο άλλο. Ουσιαστικά δεν υπάρχει ιστός χόνδρου και ο περιορισμός της κίνησης των αρθρώσεων αυξάνεται. Το ίσιωμα των αρθρώσεων γίνεται αρκετά προβληματικό και ο πόνος αρχίζει να ενοχλεί τον ασθενή όλο το εικοσιτετράωρο, τόσο κατά το περπάτημα όσο και κατά την ανάπαυση. Λόγω σοβαρής παραμόρφωσης των αρθρώσεων, τα πόδια αποκτούν σχήμα Ο ή Χ, το βάδισμα γίνεται ασταθές, κουνιέται και πολύ συχνά ο ασθενής δεν μπορεί να κάνει χωρίς μπαστούνι ή πατερίτσες.
Διάγνωση και θεραπεία της γονάρθρωσης
Κατά τη διάρκεια μιας εξέτασης ρουτίνας, είναι αδύνατο να προσδιοριστεί εάν ένας ασθενής έχει αρθροπάθεια πρώτου βαθμού της άρθρωσης του γόνατος. Εάν υπάρχει 2 ή 3 μοίρες, κατά την εξέταση παρατηρείται οίδημα, οίδημα (με αρθρίτιδα), ακούγεται τσούξιμο, παρατηρείται δυσκαμψία κινήσεων, αλλαγή στον άξονα των άκρων και αισθητή παραμόρφωση των αρθρώσεων.
Σήμερα, εκτός από την ακτινογραφία, οι μέθοδοι CT και MRI χρησιμοποιούνται ευρέως για τη διάγνωση της αρθροπάθειας, χάρη στις οποίες είναι δυνατή η λεπτομερέστερη μελέτη των διαταραχών των οστικών δομών και η εξέταση παθολογικών αλλαγών στους μαλακούς ιστούς.
Η θεραπεία της νόσου περιλαμβάνει ένα σύμπλεγμα ορθοπεδικών διαδικασιών και φαρμακευτικής θεραπείας. Ένας ορθοπεδικός συνταγογραφεί λασποθεραπεία, θεραπευτικές ασκήσεις, μασάζ και φυσιοθεραπεία.
Η φαρμακευτική θεραπεία περιλαμβάνει τη χρήση χονδοπροστατευτών, αυτά είναι φάρμακα που αντικαθιστούν το αρθρικό υγρό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, γίνεται ενδοαρθρική ένεση στεροειδών ορμονών. Συνιστάται επίσης στους ασθενείς να υποβληθούν σε θεραπεία σε σανατόριο-θέρετρο.
Εάν η θεραπεία ενός νεαρού ασθενούς με σοβαρό περιορισμό της κίνησης και πόνο είναι αναποτελεσματική, μπορεί να χρησιμοποιηθεί μια μέθοδος αντικατάστασης της άρθρωσης, η οποία προβλέπει περίοδο αποκατάστασης 3-6 μηνών.
Τι συμβαίνει στην άρθρωση του γόνατος με την αρθροπάθεια;
Ο αρθρικός χόνδρος παίζει σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη κίνηση και είναι μια λεία, ελαστική και ανθεκτική επένδυση, χάρη στην οποία τα αρθρωτά οστά κινούνται ομαλά μεταξύ τους και επίσης απορροφούν και κατανέμουν το φορτίο κατά το περπάτημα.
Αλλά με υπερβολικά τακτικά φορτία, γενετική προδιάθεση, μεταβολικές διαταραχές στο σώμα, παρατεταμένους μυϊκούς σπασμούς και τραυματισμούς, ο χόνδρος χάνει την ομαλότητά του και αρχίζει να λεπταίνει. Η απαλή ολίσθηση των αρθρωμένων οστών αντικαθίσταται από ισχυρή τριβή και αναπτύσσεται ο πρώτος βαθμός γονάθρωσης, κατά τον οποίο ο χόνδρος χάνει τις ιδιότητες απορρόφησης κραδασμών.
Η διαδικασία αποικοδόμησης συνεχίζει να προχωρά και η κακή απορρόφηση κραδασμών οδηγεί σε ισοπέδωση των επιφανειών των οστών με το σχηματισμό οστεοφύτων με τη μορφή οστικών αναπτύξεων. Στην περίπτωση αυτή, η νόσος έχει ήδη δεύτερο βαθμό και συνοδεύεται από εκφύλιση του αρθρικού υμένα και της αρθρικής κάψας. Η έλλειψη άντλησης και κίνησης ατροφεί τη δομή της άρθρωσης του γόνατος, η συνοχή του υγρού του γόνατος γίνεται πιο παχύρρευστη, η διαδικασία διατροφής του χόνδρου διαταράσσεται, γεγονός που οδηγεί σε ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση της κατάστασης του ασθενούς.
Η αραίωση του χόνδρου οδηγεί σε μείωση της απόστασης μεταξύ των αρθρωτών οστών έως και 80%. Κατά το περπάτημα, λόγω της μη φυσιολογικής τριβής και της απουσίας αμορτισέρ, οι καταστροφικές διεργασίες στην άρθρωση αυξάνονται γρήγορα, αυτό οδηγεί γρήγορα στην ανάπτυξη του τρίτου βαθμού αρθροπάθειας με έντονα συμπτώματα:
Πόνος κατά την κίνηση, ειδικά όταν ανεβαίνετε ή κατεβαίνετε σκάλες.
Πόνος τόσο κατά την άσκηση όσο και κατά την ηρεμία, πρωινή δυσκαμψία.
Ο ασθενής αρχίζει να κουτσαίνει, προσπαθώντας να γλιτώσει την πονεμένη άρθρωση.
Οι σοβαρές περιπτώσεις της νόσου απαιτούν τη χρήση πατερίτσες ή μπαστούνι.
Ο τρίτος βαθμός αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος χαρακτηρίζεται από σχεδόν πλήρη απουσία χόνδρινου ιστού, γεγονός που οδηγεί σε ελάττωση της κινητικότητας της άρθρωσης στο ελάχιστο. Επομένως, καμία μαγική μέθοδος, σούπερ φάρμακα ή αλοιφές δεν μπορούν να αποκαταστήσουν τον φθαρμένο ιστό χόνδρου και δεδομένου του βαθμού παραμόρφωσης των οστών, η κανονική λειτουργία της άρθρωσης είναι αδύνατη. Σε αυτή την περίπτωση, μόνο η χειρουργική επέμβαση μπορεί να βοηθήσει.
Γυμναστική για αρθρώσεις της άρθρωσης του γόνατος
Οποιαδήποτε επιλογή θεραπείας για την αρθροπάθεια της άρθρωσης του γόνατος θα πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού. Η θεραπευτική γυμναστική περιλαμβάνει αργές, μετρημένες ασκήσεις που αποκλείουν το squat, το στρίψιμο της άρθρωσης και το άλμα. Είναι καλύτερο να κάνετε γυμναστική το πρωί, καθιστή ή ξαπλωμένη, για 20 λεπτά, επαναλαμβάνοντας κάθε άσκηση 10 φορές.
Οι κύριοι στόχοι των θεραπευτικών ασκήσεων είναι η χαλάρωση των μυϊκών σπασμών που προκαλούν πόνο, η αύξηση της παροχής αίματος στην άρθρωση, η επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου και η πρόληψη περαιτέρω καταστροφής του χόνδρου. Κατά την περίοδο έξαρσης της νόσου, η σωματική άσκηση απαγορεύεται.
Ξαπλώνοντας ανάσκελα, μπορείτε να εκτελέσετε την άσκηση με το ποδήλατο, αλλά πρέπει να ισιώσετε τα πόδια σας παράλληλα με το πάτωμα, να κάνετε κυκλικές κινήσεις με τα πόδια σας, να μετακινήσετε τα πόδια σας στα πλάγια, ολισθαίνοντάς τα εναλλάξ κατά μήκος του δαπέδου, να τεντώσετε τα πόδια σας για μέτρηση 10.
Καθισμένος σε μια καρέκλα με τα πόδια κάτω, ισιώστε τα πόδια σας, λυγίζοντας ταυτόχρονα τα πόδια σας και κρατήστε αυτή τη θέση, μετρώντας μέχρι το 10, τραβήξτε εναλλάξ κάθε γόνατο προς το στομάχι σας με τα χέρια σας και επιστρέψτε αργά στην αρχική θέση.
Εστιάζοντας στον τοίχο, στέκεστε στο πάτωμα, κουνάτε εναλλάξ τα πόδια σας εμπρός και πίσω.
Βάζοντας το ισιωμένο πόδι σας σε μια καρέκλα, κάντε κεκλιμένες κινήσεις ελαστικής φύσης, ενώ ακουμπάτε τα χέρια σας στον μηρό σας, σαν να προσπαθείτε να ισιώσετε περισσότερο το πόδι σας.
Ξαπλώστε στο στομάχι σας, σηκώστε εναλλάξ το ισιωμένο πόδι σας και κρατήστε το για έως και 3 μετρήσεις.
Καθισμένοι στο πάτωμα, απλώστε τα πόδια σας στα πλάγια, μετακινώντας τα κατά μήκος του δαπέδου, τραβήξτε τα γόνατά σας στο στομάχι σας καθώς εισπνέετε και επιστρέψτε τα στην αρχική τους θέση καθώς εκπνέετε.